Prawo administracyjne

K.p.a. przewiduje możność wnoszenia środków odwoławczych. Podobnie bowiem jak postępowanie sądowe, postępowanie administracyjne opiera się na zasadzie instancyjności. Oznacza to, że strona, która uznaje orzeczenie za krzywdzące, może je zaskarżyć do instancji wyższej. Środkiem odwoławczym od decyzji jest odwołanie, na wydane w toku postępowania postanowienia strona może natomiast w określonych wypadkach złożyć zażalenie.
Od decyzji wydanej w pierwszej instancji przysługuje stronom odwołanie tylko do jednej wyższej instancji. Odwołanie nie wymaga szczegółowego uzasadnienia. W zasadzie wystarczy, jeżeli z odwołania wynika, że strona nie jest zadowolona z wydanej decyzji.
Właściwy do rozpatrzenia odwołania jest organ administracji bezpośrednio wyższego stopnia. Odwołanie wnosi się za pośrednictwem organu, który decyzję wydał, w terminie 14 dni od doręczenia decyzji, jeżeli zaś decyzję ogłoszono ustnie — od dnia jej ogłoszenia.
Wniesienie odwołania w terminie wstrzymuje (z nielicznymi wyjątkami) wykonanie decyzji. Organ odwoławczy może na żądanie stron lub z urzędu — przed wydaniem decyzji — przeprowadzić dodatkowe postępowanie dowodowe. Wydając nową decyzję organ odwoławczy może bądź utrzymać w mocy decyzję wydaną w I instancji, bądź może ją uchylić w całości lub w części i w tym zakresie orzec co do istoty sprawy, bądź — uchylając tę decyzję — umorzyć postępowanie I instancji, lub wreszcie umorzyć postępowanie odwoławcze. Organ odwoławczy w zasadzie nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się. Decyzja wydana przez organ drugiej instancji jest decyzją ostateczną, od której nie przysługuje odwołanie w toku instancji administracyjnych.
Wymienione wyżej środki odwoławcze zwane są środkami odwoławczymi zwyczajnymi. Oprócz nich istnieją środki nadzwyczajne, do których należą przede wszystkim wznowienie postępowania i wniosek o uchylenie decyzji jako nieważnej.
Wznowienie postępowania następuje w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, gdy zachodzą szczególne okoliczności, wymienione w k.p.a. Wznowienie postępowania może więc na przykład nastąpić, gdy dowody, na podstawie których ustalono stan faktyczny, okazały się fałszywe, gdy strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu lub gdy wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności lub nowe dowody.
Uchylenie decyzji jako nieważnej nastąpić może, gdy wydana została ona w sposób niewłaściwy lub dotknięta jest wadą. W takim wypadku organ administracji stwierdza jej nieważność bądź na żądanie strony, bądź z urzędu. Przyczyny powodujące uchylenie decyzji jako nieważnej wymienione zostały enumeratywnie w punkcie 5 niniejszego rozdziału.
Zarówno możliwość wznowienia postępowania, jak i uchylenia decyzji jako nieważnej ograniczone są w czasie (np. gdy decyzja wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości, nie można już stwierdzić jej nieważności po upływie 10 lat).